Tài liệu phân tích cơ bản chứng khoán cho người mới bắt đầu

Phân tích cơ bản là một phương pháp tốt để phân tích cổ phiếu và tìm ra các cơ hội đầu tư tiềm năng. Dưới đây là những tài liệu về phân tích cơ bản cho người mới bắt đầu giúp bạn hiểu phân tích cơ bản là gì và có thể giúp ích cho bạn những gì trong quá trình đầu tư.

XEM THÊM: Đầu tư chứng khoán bắt đầu từ đâu?

Phân tích cơ bản là gì?

Phân tích cơ bản là một phương pháp phân tích giúp bạn xác định giá trị thực của tài sản. Các nhà phân tích cơ bản sử dụng báo cáo tài chính, xu hướng của ngành và những tài liệu khác để xem liệu thị trường có đang định giá một loại tài sản quá thấp hoặc quá cao hay không.

Sau khi bạn đã xác định được giá trị thực của tài sản, bạn có thể so sánh giá trị đó với giá thị trường đang giao dịch để đưa ra quyết định mua hoặc bán.

Cách tiếp cận bottom-up

Cách tiếp cận bottom-up (từ dưới lên) trong phân tích cơ bản là cách tiếp cận phổ biến nhất. Các tiếp cận bottom-up tập trung vào cổ phiếu và các yếu tố cơ bản của nó. Các yếu tố này bao gồm dòng tiền, tiềm năng tăng trưởng, bảng cân đối kế toán cũng như các chỉ số tài chính. Vì vậy, nhà đầu tư theo PTCB thường cho rằng một công ty có thể hoạt động tốt trong một nền kinh tế kém.

Phân tích cơ bản hoạt động như thế nào?

Phân tích cơ bản sử dụng các dữ liệu được công khai để xác định giá trị thực của tài sản và đưa ra quyết định mua hoặc bán. Tùy thuộc vào tài sản mà bạn hướng đến mà có thể sử dụng các chỉ số khác nhau. Ví dụ, lãi suất có thể ảnh hưởng đến tài sản trái phiếu hoặc tiền tệ, lợi thế cạnh tranh và tỷ lệ tài chính có thể ảnh hưởng nhiều đến giá trị cổ phiếu. Các chỉ số này có thể chia thành chỉ số theo nguyên tắc định lượng và định tính.

Nguyên tắc định lượng là bất kỳ yếu tố nào được sử dụng đều có thể đo lường hoặc thể hiện bằng các con số. Nguyên tắc định lượng giúp bạn dễ dàng so sánh các chỉ số của các tài sản tương đồng hoặc trong cùng một nhóm. Ví dụ, bạn có thể so sánh tỷ lệ P/E giữa 2 cổ phiếu để xem cổ phiếu nào đang bị thị trường định giá thấp hơn.

Nguyên tắc định tính là những yếu tố không thể đo lường bằng con số. Những yếu tố này có thể là sự hiện diện truyền thông, hoặc mức độ uy tín của ban lãnh đạo công ty. Những nguyên tắc định tính này khó so sánh hơn so với các nguyên tắc định lượng.

Cách tiến hành phân tích cơ bản

  • Mở tài khoản chứng khoán
  • Khám phá thị trường chứng khoán. Phân tích cơ bản đặc biệt hiệu quả đối với chứng khoán.
  • Hiểu cách tính các tỷ lệ tài chính quan trọng.
  • Phân tích tiềm năng tăng trưởng, bảng cân đối kế toán, dòng tiền và các khoản nợ của công ty.
  • Sử dụng các kỹ năng quản lý rủi ro khi giao dịch.

Chiến lược phân tích cơ bản

Các kỹ thuật phân tích cơ bản khác nhau tùy thuộc vào loại tài sản đang được phân tích. Ví dụ: phân tích thị trường ngoại hối được thực hiện từ góc độ ‘bức tranh lớn’, có nghĩa là họ xem xét các yếu tố định giá bao hàm nỗ lực của cả một quốc gia. Ngược lại, cổ phiếu nhìn vào các số liệu định giá cụ thể. Định giá của họ thường được so sánh với mức trung bình của thị trường để giúp đánh giá vị trí thị trường của nó.

Lưu ý rằng phân tích cơ bản thường được sử dụng cho cổ phiếu, nhưng có thể cung cấp dữ liệu hữu ích cho tất cả các loại tài sản ​khác. Nếu bạn không theo dõi biểu đồ kỹ thuật cổ phiếu, thì rất có thể bạn đang sử dụng phân tích cơ bản. Phân tích cơ bản bao gồm mọi thứ từ triển vọng kinh tế rộng lớn đến các chỉ số định giá cụ thể.

Phân tích cơ bản thị trường ngoại hối

Khi phân tích thị trường ngoại hối, bạn cần xem xét trạng thái của nền kinh tế, chính trị và xã hội có thể ảnh hưởng đến cung và cầu của các loại tiền tệ mà bạn quan tâm. Vẽ mối quan hệ giữa một biến và giá trị của một loại tiền tệ là phần tương đối dễ dàng. Tuy nhiên, việc phân tích và hiểu tất cả các yếu tố tạo nên giá trị của một cặp tiền tệ có thể phức tạp hơn rất nhiều.

Mục đích của nhà phân tích cơ bản trong giao dịch ngoại hối là xác định xem nền kinh tế đang tăng trưởng hay suy thoái. Giải mã điều này có thể tiết lộ nếu giá trị tiền tệ được đặt tăng hoặc giảm. Tuy nhiên, vì các loại tiền tệ ngoại hối tồn tại theo cặp, các nhà phân tích cần tính đến giá trị của một loại tiền tệ so với giá trị của một loại tiền tệ khác.

Các chỉ số kinh tế chính​ được phân tích khi đo lường giá trị của các loại tiền tệ ngoại hối bao gồm:

  • Tổng sản phẩm trong nước (GDP)
  • Tỷ lệ lạm phát
  • Lãi suất

Phân tích cơ bản hàng hóa

Phân tích cơ bản cho hàng hóa được thực hiện dựa vào mức tăng hoặc giảm của cung và cầu. Phân tích các nguyên tắc cơ bản của thị trường hàng hóa giúp bạn có được cái nhìn sâu sắc về giá trị nội tại của hàng hóa và dự đoán giá trị của nó trong tương lai.

Tuy nhiên, một số mặt hàng như dầu có xu hướng tác động đến các loại tài sản khác nhiều hơn bất kỳ công cụ tài chính đơn lẻ nào khác. Dầu có thể có tác động rất lớn đến thị trường chứng khoán toàn cầu và thị trường ngoại hối. Điều này là do Cầu có thể được quyết định bởi nền kinh tế, chính trị hoặc thay đổi ngành công nghiệp của một quốc gia, trong khi các biến số Cung có thể bị ảnh hưởng bởi quan hệ quốc tế và sản xuất dầu của một quốc gia.

Các yếu tố phân tích cơ bản định lượng trong thị trường hàng hóa có thể bao gồm:

  • WASDA (Ước tính Cung và Cầu Nông nghiệp Thế giới)
  • COT (Cam kết của thương nhân)

Cả hai báo cáo này đều cung cấp dữ liệu định lượng mà các nhà giao dịch có thể sử dụng để dự báo và hiểu các nguyên tắc cơ bản của thị trường hàng hóa.

Các biện pháp định tính khó đánh giá hơn và có xu hướng phức tạp hơn khi so sánh với các biện pháp định lượng. Bất cứ điều gì từ các hiệp định thương mại, chiến tranh thương mại, quy định của ngành và dự báo thời tiết đều có thể tác động đến cung và cầu hàng hóa.

Phân tích cơ bản các chỉ số

Khi sử dụng phân tích cơ bản, các chỉ số chứng khoán​ được phân tích tương tự như cổ phiếu. Điều này là do các chỉ số chứng khoán là một tập hợp các cổ phiếu và chia sẻ các tỷ lệ tài chính tương tự. Tuy nhiên, chúng không giống như cổ phiếu. Cổ phiếu có thể được so sánh với các chỉ số thị trường để cung cấp bối cảnh ‘bức tranh lớn’, trong khi đó, bạn chỉ có thể so sánh các chỉ số này với các chỉ số khác.

Đối với bối cảnh bức tranh toàn cảnh, tốt nhất là so sánh chỉ số thị trường với chỉ số thị trường thế giới MSCI. Chỉ số này bao gồm 1.644 cổ phiếu hàng đầu của công ty được tính theo giá trị vốn hóa thị trường trên toàn thế giới.

Phân tích cơ bản trái phiếu

Có hai thị trường trái phiếu chính:

  • Trái phiếu chính phủ
  • Trái phiếu doanh nghiệp

Giá trái phiếu biến động chủ yếu do thay đổi lãi suất, xếp hạng tín dụng của đất nước và cập nhật chính sách kinh tế. Tương tự, đối với trái phiếu doanh nghiệp, vì bạn phải tính đến xếp hạng tín dụng của công ty. Xếp hạng tín dụng của trái phiếu là khả năng doanh nghiệp có thể trả lại trái phiếu. Điều này có nghĩa là tình hình tài chính của công ty đóng vai trò quan trọng trong giá trị của trái phiếu công ty.

Phân tích cơ bản cổ phiếu

Bạn có thể vẽ được bức tranh về giá trị của cổ phiếu dựa vào bảng cân đôi kế toán, báo cáo thu nhập và báo cáo lưu chuyển tiền tệ. Bạn cũng có thể hiểu được vị trí của cổ phiếu trong ngành hay toàn bộ nền kinh tế và so sánh nó với các đối thủ cạnh tranh. Từ đó đưa ra quyết định đầu tư phù hợp.

Một số loại tỷ lệ tài chính rất hữu ích trong việc xác định giá trị thực của cổ phiếu. Các tỷ lệ này được giải thích chi tiết trong phần dưới đây:

Tỷ số phân tích cơ bản

Các tỷ lệ giá

Các tỷ lệ giá giúp bạn hiểu giá thị trường của cổ phiếu có hợp lý so với với các nguyên tắc cơ bản của nó hay không, cụ thể hơn là liệu định giá của cổ phiếu có hợp lý hay không. Điều này có thể được phát hiện khi so sánh với mức trung bình của ngành và các đối thủ cạnh tranh trực tiếp.

  • EPS (thu nhập trên mỗi cổ phần): Lợi nhuận của một công ty chia cho tổng số cổ phiếu. Các công ty có EPS cao hơn thì tốt hơn.
  • Tỷ lệ P/E (giá trên thu nhập): Đây là một tỷ lệ định giá quan trọng, so sánh EPS với giá cổ phiếu của công ty. Tỷ lệ P/E cao có thể cho biết cổ phiếu được định giá quá cao. Tỷ lệ P/E thấp có thể cho biết cổ phiếu bị định giá thấp hoặc một khoản đầu tư không hấp dẫn. Tỷ lệ P/E của một công ty là thước đo đầy đủ hơn so với EPS của nó.
  • Tỷ lệ PEG (giá – thu nhập – tăng trưởng): Tỷ lệ P/E của một công ty chia cho tốc độ tăng trưởng thu nhập hàng năm trên mỗi cổ phiếu. Tỷ lệ PEG được xây dựng dựa trên tỷ lệ P/E nhưng xem xét sự tăng trưởng của công ty. Tỷ lệ PEG trên 1,0 cho thấy định giá quá cao. Tuy nhiên, bạn nên nhớ so sánh với mức trung bình của ngành.
  • Tỷ lệ P/B (giá trên sổ sách): Tỷ lệ này so sánh giá hiện tại của một công ty trên thị trường với giá trị sổ sách của nó. Bất kỳ cổ phiếu nào dưới 3,0 đều được định giá hợp lý, trong khi các tỷ lệ gần với 1,0 cho thấy đó có thể là một cổ phiếu bị định giá thấp.

Các tỷ suất sinh lời

Tỷ suất sinh lời giúp bạn hiểu rõ hơn về hiệu quả của công ty trong việc tạo ra lợi nhuận từ hoạt động kinh doanh. Một công ty có tỷ suất sinh lời cao hơn so với các đối thủ là một lợi thế cạnh tranh. Các tỷ lệ này cung cấp thông tin rất hữu ích khi so sánh với chính công ty trong quá khứ, các đối thủ cạnh tranh trực tiếp và mức trung bình của ngành.

  • ROA (lợi nhuận trên tài sản): Cung cấp cái nhìn sâu sắc và nhanh chóng về mức độ hiệu quả của một công ty trong việc chuyển đổi tài sản thành thu nhập. Được tính bằng cách chia tổng thu nhập cho tổng tài sản.
  • ROE (lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu): Đo lường mức độ hiệu quả của một công ty trong việc tạo ra thu nhập cho các cổ đông. Được tính bằng cách chia tổng thu nhập cho tổng vốn cổ đông.
  • Tỷ suất lợi nhuận: Tỷ suất lợi nhuận đo lường hiệu quả của cách một doanh nghiệp có thể biến doanh thu thành lợi nhuận. Để tính tỷ suất lợi nhuận chia thu nhập ròng cho doanh thu thuần.

Các tỷ lệ thanh toán

Tỷ lệ thanh toán là số liệu để đo lường tính thanh khoản của công ty, nghĩa là công ty có khả năng thanh toán các khoản nợ ngắn hạn mà không cần huy động vốn. Tỷ lệ thanh toán càng thấp thì rủi ro càng cao. Vì các doanh nghiệp này không có sự chuẩn bị về tiền mặt, bất kỳ sự biến động mạnh nào của thị trường đều có thể gây ra các vấn đề nghiêm trọng.

  • Tỉ lệ thanh toán hiện hành: Tỷ lệ hiện tại được tính bằng cách lấy tài sản hiện tại chia cho nợ ngắn hạn. Một công ty có tỷ lệ dưới 1,0 có thể là một khoản đầu tư rủi ro. Các doanh nghiệp khỏe hơn có tài sản lưu động nhiều hơn các khoản nợ hiện tại.
  • Tỷ lệ thanh toán nhanh: Tính hệ số thanh toán nhanh bằng cách lấy chênh lệch giữa tài sản lưu động và hàng tồn kho. Sau đó, chia con số này cho các khoản nợ hiện tại. Tỷ lệ thanh toán nhanh gần giống tỷ lệ hiện tại nhưng loại bỏ hàng tồn kho của công ty khỏi tài sản hiện tại. Điều này là do việc thanh lý hàng tồn kho của công ty có thể mất vài tháng để bán.

Tỷ lệ đòn bẩy

Tỷ lệ đòn bẩy còn được gọi là tỷ lệ nợ. Các tỷ lệ này cho bạn biết bao nhiêu khoản nợ tài trợ cho hoạt động của một công ty. Nói chung, tỷ số đòn bẩy càng thấp thì công ty càng ít phụ thuộc vào việc vay mượn để hoạt động. Tuy nhiên, điều đáng chú ý là các công ty có tỷ lệ đòn bẩy thấp có thể không nắm bắt được các cơ hội tăng trưởng giống như các công ty có tỷ lệ đòn bẩy cao.

  • Tỷ lệ D/E (nợ trên vốn chủ sở hữu): Được tính bằng cách lấy tổng nợ trên tổng vốn chủ sở hữu của công ty. Một công ty có tỷ lệ D/E cao so với các công ty cùng ngành có thể được coi là một khoản đầu tư rủi ro cao.
  • Tỷ lệ thanh toán lãi vay: Đo lường số lần một công ty có thể thanh toán lãi cho khoản nợ bằng thu nhập trước lãi vay và thuế (EBIT). Tỷ lệ này giúp bạn có một cái nhìn ngắn hạn về sức khỏe tài chính của một công ty.

Tỷ lệ hiệu quả

Tỷ lệ hiệu quả đo lường mức độ hiệu quả của một doanh nghiệp liên quan đến hoạt động của nó. Các công ty hiệu quả có thể hợp lý hóa các hoạt động kinh doanh để cải thiện các chỉ số lợi nhuận của họ.

  • Vòng quay tài sản: Tương tự như ROA, vòng quay tài sản cho thấy doanh nghiệp tạo ra doanh thu từ tài sản của họ hiệu quả như thế nào. Được tính bằng cách lấy tổng doanh thu của công ty chia cho tổng tài sản.
  • Vòng quay hàng tồn kho: Chỉ số này đo lường số lần bán và thay thế hàng tồn kho của công ty. Tỷ lệ này có thể khác nhau giữa các ngành, nhưng nhìn chung vòng quay hàng tồn kho của công ty càng cao thì càng tốt. Tính toán bằng cách lấy giá vốn hàng bán (giá vốn hàng bán) chia cho hàng tồn kho trung bình.

Phân tích cơ bản có hiệu quả không?

Bạn có thể áp dụng phân tích cơ bản vào tất cả các thị trường. Phổ biến nhất là dùng để phân tích thị trường chứng khoán hoặc thị trường ngoại hối. Các công ty niêm yết trên các sàn giao dịch chứng khoán lớn phải công bố dữ liệu tài chính hàng năm, cung cấp cho các nhà đầu tư rất nhiều dữ liệu để xác định giá trị nội tại của cổ phiếu.

Nhược điểm của phân tích cơ bản

  • Nó chủ yếu áp dụng cho đầu tư dài hạn và không thể dựa vào để dự đoán xu hướng giá ngắn hạn.
  • Thị trường có thể phản ứng nhanh hơn các sự kiện được báo cáo, có khả năng gây nguy hiểm cho giao dịch của bạn.
  • Nó có thể là một quá trình lâu dài để thành thạo phân tích cơ bản. Nhà đầu tư cần có hiểu biết về nền kinh tế, ngành và đối thủ cạnh tranh.
  • Không giống như phân tích kỹ thuật, các yếu tố cơ bản không cung cấp tín hiệu mua hoặc bán rõ ràng.
  • Những thứ như báo cáo tài chính, bảng cân đối kế toán và dòng tiền có thể bị thao túng và báo cáo sai, có thể đánh lừa nhà đầu tư.

Kết luận

Trên đây là các tài liệu phân tích cơ bản dành cho người mới bắt đầu. Sử dụng phân tích cơ bản có thể giúp bạn hiểu thị trường, nhưng bạn không nên xem xét từng chỉ số một cách đơn độc. Các yếu tố phân tích cơ bản không thể đưa ra tín hiệu mua hoặc bán. Bạn nên sử dụng PTCB như một phần của chiến lược giao dịch bao gồm nhiều biến số.